Un Breton de Trévou  (Hervé Bihan) parle / écrit aux Bretons de Trévou et d'ailleurs...  Kronikenn 1

Un Breton de Trévou (Hervé Bihan) parle / écrit aux Bretons de Trévou et d'ailleurs... Kronikenn 1

La météo La météo
juin 17, 2024 - lun.
Trévou-Tréguignec, France
nuageux
20°C nuageux
Vent 4 m/s, NNE
Humidité 71%
Pression 757.56 mmHg
Accueil » Actualités » Un Breton de Trévou (Hervé Bihan) parle / écrit aux Bretons de Trévou et d’ailleurs… Kronikenn 1
Un Breton de Trévou  (Hervé Bihan) parle / écrit aux Bretons de Trévou et d'ailleurs...  Kronikenn 1

Adalek an niverenn-mañ eus ar c’heleier e vo kinniget deoc’h un tamm kronikenn vrezhoneg. Bep sizhun, n’eo ket sur ! Met ingal a-walc’h memes tra.

Trugarez da Janine Troadeg evit bezañ kinniget dimp plas er c’heloioù. Kement-mañ a ziskouez e vez kemeret ar brezhoneg e kont gant ti-kêr an Trevoù.

Bezañ’vo eus ur gronikenn o pleal gant a-bep seurt traoù, tro-dro d’an Trevoù, evel just, met ivez tro-dro da Dreger, pe da Vreizh pe d’ar bed holl, kement hag ober !

Ar gronikenn a c’hallo bezañ sevenadurel, lennegel, pe war traoù simpl buhez ar pemdez… hervez an degouezh.

Evel just e vefomp laouen o kaout ho soñj. Ha mar degouezh ganeoc’h kaout ar c’hoant da ginnig ur gronikenn ivez, kasit keloù. Digor eo an traoù.

E fin pep pennad e vo kavet levrioù pe pennadoù da lenn (gant al liammoù internet mar be tu). Un doare da gaout an troidigezhioù hag ivez da vont pelloc’h ganti !

Herve Bihan

KAZH HA KAZH ZO !

Kroget e vo ar rummad kronikennoù-mañ gant un tamm son bet dastumet e 1889 en Trevoù digant Paolig ar C’halvez. Embannet e oa bet gant Fañch an Uhel (Sonioù levrenn I, pp. 20-23).

Evit ma vo aezetoc’h al lenn eo lakaet ar skrid er skritur a-vremañ.

SON AR C’HAZH

1. Me’m eus ur c’hazhig bihan rous                   7. Me’ray gant e dreid a-dreñv

Ha na ra ket nemeur a drouz.[1]                           Ur skeul da bignat en neñv

– Gant e dent e wigouro,                                   8. Me’ray gant e dreid a-raok

Jardi vilgo,                                                      Ur vazh-yod hag ur vazh-ribod

Kalz a joa

Wigoura !                                                       

2. Me’raio gant e zaoulagad                              9. Me’raio gant e groc’hen

Ul lunedoù da berson Prad :[2]                             Boned d’lakat war ma fenn ;

3. Me a raio gant e gein                                    10. Me a raio gant e deod

Ur c’harr da charreat mein ;                              Ur falzig da droc’hañ yeot[3] ;

4. Me’raio gant e galon                                     11. Me a raio gant e gof

Ur muzik da reiñ d’an itron ;                             Ul louar[4] da voueta moc’h ;

5. Me’raio gant e eskern                                   12. Me’ray gant e divskouarn

Pemp kant bulzun’vit ar stern ;                         Ur billig hag ur podhouarn ;

6. Me’ray gant e vou(z)elloù                             13. Me a raio gant e lost

’N toullad mat a rubanoù,                                 Skubellenn da foetañ tost.

Narcisse Quellien, eus ar Roc’h-Derrien (Kêr-ar-Roc’h mar kavit gwell !) en devoa embannet e 1889 ivez ur stumm all dastumet digant an Doktor Geffroy eus Ploueg-Pontrev. Berroc’h ha disheñvelik un tamm :

DISPENN AR C’HAZH

1. Me’m eus du-mañ ur c’hazhig rous                5. Me’raio gant e daoulagad

Hag a ra nebeudik a drouz.                               Ul lunedoù da berson Prad ;

Diskan. – Kan digadenno                                  6. Me’raio gant e gein

            Videl a va                                            Ur c’hastellig da dougen-mein ;

            Jardin a viro

            Kalz a joa                                            7. Me’raio gant e gof

            Wigour ra                                            Ul louar vihan da voueta moc’h ;

2. Me’raio gant e benn                                      8. Me’raio gant e daou droad a-raok

Ur pod-houarn d’ober soubenn ;                        Ur vazh-ribod hag ur vazh-yod ;

3. Me’raio gant e dent                                      9. Me’raio gant e lost

Minaouedoù d’ober hent ;                                 Ur prezant d’an aotroù Post

4. Me’raio gant e divskouarn                             10. Me’raio gant e daou droad a-dreñv

D’ur c’harr bihan div rod houarn ;                     Ur skeulig vihan da vont d’an neñv.

Ma. Daoust d’ar son bezañ ur farsadenn evel’oar ar Vretoned sevel, eo kriz un tamm mat evit hon c’hizhier muiañ karet ! Hon bisigoù pe bichigoù mar kavit gwell !

Bremañ, da glozañ, un tamm troidigezh diwar an iwerzhoneg kozh, kement ha lakaat un tamm barzhoniezh met ivez un tamm douster en ur mare n’eo ken aezet a se.

Ur barzhoneg dalc’het en un dornskrid zo en Alamagn herie. Skrivet eo bet gant ur manac’h eus an IXvet kantved. Komz a ra diwar-benn e gazh, Pangur Bán (Pangur Gwenn), hag ivez eus e labour manac’h a oa adkopiañ skridoù a-bep seurt, hag ober glosoù da zisplegañ geriennoù zo.

PANGUR BÁN

1. Me ha Pangur Gwenn – pep hini ac’hanomp gouestlet d’e arz dezhañ

emañ e spered gant ar chaseal – ma spered gant ma c’hefridi-me.

2. Karet a ran menel – gwell evit nep gloar – dirak ma levrig gant aket ar ouiziegezh

n’eus tamm gwarizi ouzhin a-berzh Pangur Gwenn : karet a ra e-unan e arz bugel.

3. Pan vezomp – kontadenn hep anoazh – en hon ti, hon daou hon-unan,

bezañ hon eus – kurioù sport diharz – un dra bennak da bleal hon lemmded gantañ.

4. Ingal e c’hoarvez kurioù a dalvoudegezh – ul logodenn tapet en e roued,

ha evidon e kouezh em roued ul lavar diaes gant ur c’hompren start.

5. E lagad, gant ur sell pizh, buket war ar voger-dro :

ma-unan a-enep lemmded ar skiant e vukan ma lagad sklaer, a pa vefe gwan-tre.

6. Laouen eo o vont prim pan gouezh ul logodenn dindan e skilf lemm :

Me ivez zo laouen pan diskoulman un diaez a gudenn gerioù.

7. Dimp da vezañ evel-se a-hed ar wezh, n’eus hini hon daou o tiaezañ egile :

pep hini hon daou a gar e arz, a oar kaout dudi e-unan.

8. Eñ e-unan zo mestr al labour a gas bemdez :

pan vezan gant ma labour-me, e kasan diaezamant lec’h m’eo anat an traoù.

Levrlennadur berr

Luzel, François-Marie, Chants et chansons populaires de la Basse-Bretagne, Soniou, tome I, Paris, 1890, p. 20.

https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5789075d.r=soniou%20breiz%20izel%20par%20luzel?rk=21459;2

Quellien, Narcisse, Chansons et danses des Bretons, Paris, 1889, p. 202.

https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6286950r.r=Quellien%2C%20Narcisse%2C%20Chansons%20et%20danses%20des%20Bretons%2C%20Paris%2C%201889?rk=21459;2

Stokes, Whitley & Strachan, John, Thesaurus Paleohibernicus, Volume II, 1903, p.293.

https://archive.org/details/thesauruspalaeoh02stokuoft/page/n7/mode/2up


[1] Adstumm : Hag a zo tignous ha pikous.

[2] Hervez un adstumm ec’h ouzhpenner a-wezhioù : Me a raio gant e fri / Ur c’hwistellig da Herri ; // Me a raio gant e dent / Ur porrastell war an hent. // Me’ray gant e bevar droad / Peder vazh da daboulinat.

[3] geot.

[4] laouer.

Le Studio - Agence de création graphique et web